Wat moet je regelen bij een overlijden? De complete checklist
Als iemand overlijdt, komt er in korte tijd veel op je af. Verdriet, familie, en tegelijk een stapel praktische zaken die niet kunnen wachten. Deze checklist zet op een rij wat er moet gebeuren, in de volgorde waarin het speelt. Niet alles hoeft meteen. De meeste dingen hebben weken de tijd.
De eerste dag
- Bel de huisarts. Buiten kantooruren de huisartsenpost. Een arts moet het overlijden vaststellen en maakt een verklaring van overlijden op. Zonder die verklaring kan de uitvaart niet worden geregeld.
- Bel de uitvaartverzekeraar of uitvaartondernemer. Is er een naturaverzekering (bijvoorbeeld DELA of Monuta), bel dan eerst de verzekeraar. Die regelt de uitvaart en vergoedt soms minder als je zelf een andere ondernemer inschakelt. Weet je niet of er een verzekering is, kijk dan in de administratie of vraag het de bank.
- Waarschuw de naaste familie en vrienden. Verdeel dit. Eén persoon hoeft niet iedereen te bellen.
- Zorg voor huisdieren en kinderen. Wie vangt de hond op, wie haalt de kinderen van school.
- Zoek het identiteitsbewijs en het trouwboekje. De uitvaartondernemer regelt meestal de aangifte van overlijden bij de gemeente en heeft die nodig.
De eerste week
- Vraag uittreksels van de overlijdensakte. De gemeente maakt de akte op. Vraag direct meerdere uittreksels; bijna elke instantie wil er één.
- Informeer de werkgever of uitkeringsinstantie. Salaris of uitkering stopt; soms is er een overlijdensuitkering voor nabestaanden.
- Informeer de bank. Rekeningen op naam van de overledene worden geblokkeerd. Een gezamenlijke rekening blijft meestal bruikbaar. Vraag wat de bank nodig heeft om de rekening vrij te geven; vaak is dat een verklaring van erfrecht.
- Bel de notaris als er een testament is. Weet je het niet zeker? Het Centraal Testamentenregister kan opzoeken of er een testament is en bij welke notaris.
- Zeg de zorgverzekering op. Die stopt automatisch bij overlijden, maar controleer het en vraag te veel betaalde premie terug.
- Betaal niets uit eigen zak. Bewaar alle rekeningen. Betaal alleen wat echt niet kan wachten, en overleg eerst met de andere erfgenamen.
De eerste maand
- Beslis over de erfenis. Je kunt een erfenis zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Doe geen betalingen, verkoop niets en neem geen spullen mee voordat dit duidelijk is. Dat kan gelden als zuivere aanvaarding, en dan erf je ook eventuele schulden. Bij twijfel: beneficiair aanvaarden via de rechtbank.
- Zeg abonnementen en lidmaatschappen op. Telefoon, internet, streaming, kranten, sportschool, verenigingen, loterijen, goede doelen. Dit is waar nabestaanden de meeste tijd kwijt zijn; er lopen vaak tientallen dingen door. Kijk de bankafschriften van de laatste drie maanden na.
- Informeer verzekeraars en pensioenfondsen. Overlijdensrisicoverzekering, levensverzekering, pensioen (via mijnpensioenoverzicht.nl kun je zien welke er zijn). De Sociale Verzekeringsbank regelt AOW en eventueel een Anw-uitkering voor de partner.
- Stop of wijzig toeslagen. Zorgtoeslag, huurtoeslag en kindgebonden budget moeten bij de Belastingdienst worden aangepast.
- Regel de woning. Bij een huurwoning kan de huur worden opgezegd met een korte opzegtermijn. Bij een koopwoning: informeer de hypotheekverstrekker; soms is er een verzekering die de hypotheek (deels) aflost. Zeg energie, water en internet op of zet ze op een andere naam.
- Regel de digitale nalatenschap. E-mail, social media, foto's in de cloud, wachtwoorden. Zie onze gids over digitale nalatenschap.
Binnen een jaar
- Laatste belastingaangifte. De Belastingdienst stuurt meestal zelf een F-biljet voor de aangifte over het overlijdensjaar.
- Aangifte erfbelasting. Binnen acht maanden na het overlijden. Partners en kinderen hebben een ruime vrijstelling; vaak is er niets verschuldigd, maar aangifte kan wel verplicht zijn.
- Verdeel de nalatenschap. Volgens het testament, of volgens de wet als er geen testament is.
- Vraag hulp waar het te veel wordt. Een notaris, een executeur of een nalatenschapsbegeleider kan veel overnemen. Dat kost geld, maar bespaart maanden.
Wat het makkelijkst maakt: als het al is opgeschreven
Bijna alles op deze lijst is een zoektocht: welke verzekering, welke bank, welke abonnementen, waar ligt het testament, wie heeft een sleutel. Nabestaanden zijn daar gemiddeld tientallen uren aan kwijt, en dingen worden gemist. Niet omdat er niets geregeld was, maar omdat niemand wist wáár.
Het beste wat je voor je naasten kunt doen is dat nu, bij leven, op één plek vastleggen. Dat heet een nabestaandendossier. Het is geen testament en heeft geen juridische status; het is een praktisch overzicht dat de lijst hierboven van een zoektocht in een afvinklijst verandert.
Wil je dit in één avond geregeld hebben?
Rustdossier is een app waarin je in dertien korte hoofdstukken vastlegt wat je naasten moeten weten. Aan het eind heb je een net PDF-dossier en een noodkaart. Alles blijft op je eigen telefoon. Eenmalig €39,95.
Bekijk RustdossierHandige bronnen
- rijksoverheid.nl: overzicht van wat de overheid regelt bij overlijden
- wijzeringeldzaken.nl: checklist geldzaken na overlijden
- notaris.nl: verklaring van erfrecht en het Centraal Testamentenregister
- belastingdienst.nl: erfbelasting en de laatste aangifte
- mijnpensioenoverzicht.nl: alle pensioenen op één plek